top of page

7 เรื่องสำคัญก่อนเขียนธรรมนูญครอบครัว

3 พ.ย.
ยาว 1 นาที

“ธรรมนูญครอบครัว” อาจไม่ใช่ทางออกเพียงหนึ่งเดียวของทุกครอบครัว อย่ายึดติดถ้าเกิดแรงต้านขึ้นในครอบครัว แต่หลักการพื้นฐานของการสื่อสาร กระบวนการตัดสินใจร่วมกันแบบสานเสวนาครอบครัว และการเปิดพื้นที่พูดคุยระหว่างกันในประเด็นอ่อนไหวนั้น เชื่อได้แน่ว่าจะสามารถช่วยธุรกิจครอบครัวของคุณได้ไม่มากก็น้อย 


ถ้าคุณติดตามคอลัมน์นี้มาโดยตลอด ผมคิดว่าคุณคงมีความเข้าใจในเรื่องธรรมนูญครอบครัวดีพอสมควรแล้ว หลายคนอาจมีคำตอบให้กับตัวเองแล้วว่า ครอบครัวของคุณจำเป็นต้องมีธรรมนูญครอบครัวหรือไม่ คำถามที่ผมมักได้รับคือ จะเริ่มเขียนธรรมนูญครอบครัวอย่างไรดี 

อย่างไรก็ตาม ก่อนที่เราจะเริ่มเขียนธรรมนูญครอบครัวร่วมกับสมาชิกครอบครัวได้นั้น มีเรื่องสำคัญบางเรื่องที่คุณควรต้องแน่ใจเสียก่อน ในครั้งนี้ผมจึงอยากฝากข้อคิดบางประการสำหรับคนที่คิดว่าจะเริ่มต้นเขียนธรรมนูญครอบครัวกันครับ


1.ดับไฟที่กำลังลุกก่อน

การเริ่มเขียนธรรมนุญครอบครัวในขณะที่กำลังมีความขัดแย้งเกิดขึ้นระหว่างสมาชิกไม่ใช่เรื่องที่ดีนัก โอกาสที่ประเด็นขัดแย้งจะถูกนำมาเป็นหัวข้อในการสร้างธรรมนูญครอบครัว และทำให้ข้อขัดแย้งเกิดลุกลามบานปลายได้ 

ครอบครัวควรตรวจเช็กความเข้มแข็งของความสัมพันธ์ระหว่างกัน และความตั้งใจที่จะหันหน้ามาพูดคุยกันเพื่อประโยชน์ส่วนรวม หากพบปัญหาคั่งค้างหรือความขัดแย้งที่ยังคุกรุ่น ควรพยายามแก้ไขปัญหาเหล่านั้นก่อน เพื่อไม่ให้การเขียนธรรมนูญครอบครัวกลายเป็นปมขัดแย้งใหม่ของครอบครัว 

ในส่วนนี้ “คนกลาง” ที่มีความเป็นกลางจริงๆ ไม่มีส่วนได้เสียจากความขัดแย้งที่กำลังเกิด รู้จักกับครอบครัวเป็นอย่างดี และสมาชิกในครอบครัวให้ความเคารพ อาจเข้ามามีบทบาทช่วยดับไฟได้


2.อย่าใช้ธรรมนูญครอบครัวเพื่อวัตถุประสงค์แอบแฝง

“ธรรมนูญครอบครัว” เป็นเครื่องมือที่ใช้เพื่อแก้ปัญหาส่วนรวมของครอบครัว การเขียนธรรมนูญครอบครัวเพื่อประโยชน์ส่วนตัวนั้น หากเป็นเพียงผลพลอยได้จากการเขียน สมาชิกอื่นๆ ก็อาจจะยังพอรับได้ แต่ถ้ามุ่งเป้าเพื่อแก้ไขปัญหาส่วนตัวเป็นสำคัญ ก็ยากที่จะได้รับการยอมรับจากสมาชิกคนอื่นๆ ดังนั้น จึงควรมีการหารือกันในครอบครัวถึงประโยชน์และความจำเป็นในการเขียนธรรมนูญครอบครัวก่อน เพื่อให้สมาชิกมีความชัดเจนในเป้าหมาย และเห็นถึงความจำเป็นแล้วค่อยเริ่มเขียนก็ยังไม่สาย ธรรมนูญที่เริ่มต้นจากการยอมรับและเห็นชอบร่วมกันของสมาชิก ย่อมมีความศักดิ์สิทธิ์ในตัวเอง และสามารถใช้เป็นเครื่องมือของครอบครัวได้อย่างยั่งยืน 


3.ไม่เร่งรีบ

ให้เวลาสมาชิกได้ไตร่ตรอง

เนื่องจากในการเขียนธรรมนูญครอบครัว “กระบวนการ” สำคัญกว่า “ผลลัพธ์” สิ่งที่ต้องระวัง ได้แก่ ไม่ควรดำเนินการเขียนธรรมนูญครอบครัวในรูปแบบของการดำเนินงานทางธุรกิจ เช่น ใช้ระบบสั่งงานแบบ Top-down ให้เดินหน้าเขียนอย่างรวดเร็ว ซึ่งอาจทำให้สมาชิกเกิดความไม่สบายใจได้ ควรมีเวลาให้สมาชิกได้คิดไตร่ตรองก่อนจะที่ตัดสินใจในเรื่องต่างๆ รับฟังเสียงของสมาชิกทุกคน อย่าให้เกิดคำถามเช่น “ทำไมต้องรีบนัก?” “ทำไมหรือ...อยากได้อะไร?” 

และแนะนำว่า ทุกครั้งที่จะเริ่มหารือหัวข้อใหม่ ให้สรุปข้อตกลงในหัวข้อที่เพิ่งผ่านไปอีกครั้ง ว่าทุกคนยังเห็นด้วยเหมือนเดิมหรือไม่ และมีใครต้องการแก้ไขเพิ่มเติมอะไรหรือไม่ทุกครั้ง ซึ่งแม้จะต้องใช้เวลามากขึ้นแต่ก็คุ้มค่าทุกวินาทีที่เสียไป


4.“ผู้ขับเคลื่อน” สร้างความยอมรับจากครอบครัว

“ผู้ขับเคลื่อน” คือบุคคลที่จะสามารถดำเนินการให้การเขียนธรรมนูญครอบครัวสำเร็จได้ตามเป้าประสงค์ ผู้ขับเคลื่อนการเขียนธรรมนูญครอบครัวควรเป็นผู้ที่ได้รับการยอมรับจากสมาชิกครอบครัว หรือสมาชิกอาจรวมตัวกันเป็นกลุ่มเพื่อให้มีพลังในการผลักดันการเขียนธรรมนูญครอบครัวให้ลุล่วงได้ 

จุดสำคัญก็คือ “ผู้ขับเคลื่อน” โครงการจะต้องมีความชัดเจนในเป้าหมายว่าคือประโยชน์ร่วมกันของครอบครัว แสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นและเป็นกลาง และหาแรงสนับสนุนจาก “ผู้มีบารมี”  ในครอบครัว หรือ “ผู้ที่มีอิทธิพลทางความคิด” ในครอบครัวก็จะทำให้การดำเนินงานราบรื่นยิ่งขึ้น


5.ค่อยๆ เขียนทีละเรื่อง และยินดีกับความสำเร็จไปทีละขั้น

ธรรมนูญครอบครัวสามารถค่อยๆ เขียนไปทีละเรื่องได้ขึ้นอยู่กับว่าครอบครัวอยากจะเริ่มที่ประเด็นอะไรก่อน อาจจะมีประเด็นพื้นฐานบางประเด็นที่จำเป็นต้องคุยกันก่อนเรื่องอื่นๆ เช่น การกำหนดกติกาการตัดสินใจร่วมกัน หรือกติกาในการพูดคุยกัน ก่อนจะเริ่มต้นพูดคุยถึงเรื่องอื่นๆ

ที่สำคัญคือ ครอบครัวจะต้องพยายามสะสม “ความสำเร็จ” ไปเรื่อยๆ เพื่อให้เกิดกำลังใจและโมเมนตัมที่จะเดินหน้าต่อไปสิ่งหนึ่งที่ผู้ขับเคลื่อนธรรมนูญครอบครัวพึงระลึกไว้เสมอก็คือ “ไม่ใช่สมาชิกทุกคนในครอบครัวจะซาบซึ้ง หรือเห็นคุณค่าของสิ่งที่คุณกำลังทำอยู่” ดังนั้น อย่าคาดหวังคำชมเชย แต่จงพอใจกับความสำเร็จในแต่ละขั้นของโครงการ


6.เริ่มเขียนจากประเด็นที่ไม่เป็นปัญหาก่อน

นั่นก็คือ อย่าคิดใช้ธรรมนูญครอบครัวเป็นทางลัดในการแก้ปัญหาที่ครอบครัวกำลังประสบอยู่ ให้เริ่มจากเรื่องที่ไม่เป็นปัญหาเพื่อสร้างความมั่นใจแก่สมาชิกว่า “กระบวนการเขียนธรรมนูญ” นั้นมีความเป็นกลางและเป็นกระบวนการที่รับฟังความคิดเห็นของทุกคนโดยเฉพาะเสียงส่วนน้อย 

โดยอาจเริ่มจากเรื่องที่ทุกคนสนใจ ทุกคนได้ประโยชน์ก่อน (Common Interests) เมื่อสร้างความเชื่อมั่นต่อกระบวนการได้แล้ว การขยับเข้าไปในเรื่องที่อ่อนไหว หรือเรื่องที่เป็นปัญหาจึงจะเป็นไปได้ ขอให้ครอบครัวพึงระลึกว่า “ความเชื่อมั่น” หรือ Trust ในกระบวนการเขียนธรรมนูญครอบครัวเป็นสิ่งที่ต้องค่อยๆ สร้าง ความล้มเหลวในการสร้างความเชื่อมั่นในกระบวนการอาจนำมาซึ่งความล้มเหลวของการเขียนธรรมนูญทั้งหมดได้


7.อย่ายอมแพ้...ถ้าคุณคิดว่าจะช่วยครอบครัวได้

“ธรรมนูญครอบครัว” อาจไม่ใช่ทางออกเพียงหนึ่งเดียวของทุกครอบครัว อย่ายึดติดถ้าเกิดแรงต้านขึ้นในครอบครัว แต่หลักการพื้นฐานของการสื่อสาร กระบวนการตัดสินใจร่วมกันแบบสานเสวนาครอบครัว และการเปิดพื้นที่พูดคุยระหว่างกันในประเด็นอ่อนไหวนั้น เชื่อได้แน่ว่าจะสามารถช่วยธุรกิจครอบครัวของคุณได้ไม่มากก็น้อย 

ดังนั้น อย่าไปยึดติดว่าจะต้องมีธรรมนูญครอบครัว จะต้องเขียนออกมาให้ได้ หากครอบครัวยังไม่เข้าใจ ก็ขอให้กลับไปที่พื้นฐานก่อนว่าให้เราหันหน้ามาพูดคุยกันก่อนได้ไหม ค่อยๆ เป็นค่อยๆ ไป “Go slow to go fast” แต่ขออย่างเดียวคือ อย่ายอมแพ้กับความไม่ใส่ใจ ความไม่เข้าใจ และความไม่เห็นด้วยต่างๆ เพราะทุกครอบครัวที่เขียนธรรมนูญสำเร็จนั้น ต่างก็เคย “แพ้” มาก่อนแล้วทั้งนั้น เพียงแต่พวกเขาเลือกที่จะ “ไม่ยอมแพ้”


ล้อมกรอบ

บทเรียนแก่ธุรกิจครอบครัว

  1. ดับไฟที่กำลังลุกก่อน หากพบปัญหาคั่งค้างหรือความขัดแย้งที่ยังคุกรุ่น ควรพยายามแก้ไขปัญหาเหล่านั้นก่อนเพื่อไม่ให้การเขียนธรรมนูญครอบครัวกลายเป็นปมขัดแย้งใหม่ของครอบครัว

  2. อย่าใช้ธรรมนูญครอบครัวเพื่อวัตถุประสงค์แอบแฝง การเขียนธรรมนูญครอบครัวเพื่อแก้ไขปัญหาส่วนตัวเป็นสำคัญแล้วละก็มันก็ยากที่จะได้รับการยอมรับจากสมาชิกคนอื่นๆ

  3. ไม่เร่งรีบโดยให้เวลาสมาชิกได้ไตร่ตรอง ควรมีเวลาให้สมาชิกได้คิดไตร่ตรองก่อนจะที่ตัดสินใจในเรื่องต่างๆ รับฟังเสียงของสมาชิกทุกคน

  4. “ผู้ขับเคลื่อน” สร้างความยอมรับจากครอบครัว “ผู้ขับเคลื่อน” โครงการจะต้องมีความชัดเจนในเป้าหมายว่า คือประโยชน์ร่วมกันของครอบครัว แสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นและเป็นกลาง

  5. ค่อยๆ เขียนทีละเรื่อง และยินดีกับความสำเร็จไปทีละขั้น เพื่อให้เกิดกำลังใจและโมเมนตัมที่จะเดินหน้าต่อไป

  6. เริ่มเขียนจากประเด็นที่ไม่เป็นปัญหาก่อน เพื่อสร้างความมั่นใจแก่สมาชิกว่า “กระบวนการเขียนธรรมนูญ” นั้นมีความเป็นกลาง

  7. อย่ายอมแพ้...ถ้าคุณคิดว่าจะช่วยครอบครัวได้


นวพล วิริยะกุลกิจ

ปัจจุบันเป็นที่ปรึกษาธุรกิจครอบครัว ผู้บริหารสถาบันธุรกิจครอบครัวแห่งเอเชีย (Family Business Asia) และเป็นผู้อำนวยการร่วมของหลักสูตร “Happy Family, Healthy Business” โดยสถาบันธุรกิจครอบครัวแห่งเอเชียและโรงเรียนพัฒนาผู้นำและสร้างสันติธรรม รักสคูล แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับ นวพล ได้ที่ contact@familybusinessasia.com และ Facebook Fanpage: Family Business Asia


 
 
 

ความคิดเห็น



© Family Business Asia
  • Facebook
  • Instagram
  • TikTok
  • Youtube
bottom of page