top of page

Hermès กับการต่อสู้เพื่อรักษาธุรกิจครอบครัว

20 ต.ค.
ยาว 3 นาที


Hermès กับการต่อสู้เพื่อรักษาธุรกิจครอบครัว

ทุกธุรกิจครอบครัวจะต้องเจอกับวิกฤติการณ์ของตนเองอย่างแน่นอนไม่ช้าก็เร็ว ประเด็นสำคัญจึงไม่ใช่การเจอหรือไม่เจอวิกฤติ แต่คือ การลุกขึ้นมาแก้ไขวิกฤติการณ์เหล่านั้น ด้วย Solution ที่สร้างสรรค์เช่นเดียวกับที่ Hermès ได้ทำ


Photo credit: www.Fortune.com


“Hermès is not for sale, and we are going to fight to stay independent.”

- Axel Dumas, ผู้นำธุรกิจครอบครัวรุ่นที่ 6 ของ Hermès –


กระเป๋า Hermèsรุ่น Birkinใบละ 8,000,000 บาท จากงานประมูลของคริสตี้ในปี 2015 อาจจะทำให้หลายคนงงว่าทำไมมันถึงได้แพงขนาดนั้น? และยิ่งได้รู้ว่ามันเป็นกระเป๋าถือสุภาพสตรีที่มีรูปร่างดูเชยๆ สีชมพู ประดับทองและเพชร ทำจากหนังจระเข้ที่ต้องเสียเวลารอเกือบ 10 ปีถึงจะได้รับกระเป๋าที่สั่งไปยิ่งทำให้งงหนักเข้าไปอีก! แต่ไม่ว่าอะไรคือเหตุผลที่ทำให้ผู้คนต่างให้คุณค่ากับสินค้าของ Hermès มากมายขนาดนั้น ผมคิดว่าผู้บริหารของ Hermès ได้ประสบความสำเร็จตามกลยุทธ์ทางธุรกิจของเขาที่ว่า “ธุรกิจของ Hermès คือการสร้างแรงปรารถนา”

วันนี้เราจะมาเรียนรู้แนวทางการบริหารจัดการธุรกิจครอบครัว Hermès ที่ทำให้พวกเขาสามารถดำรงความเป็น “ธุรกิจครอบครัว” มาได้ยืนยาวถึงเกือบ 200 ปีประสบการณ์ที่ผ่านมาได้มอบบทเรียนที่น่าสนใจให้แก่ธุรกิจครอบครัวอื่นๆ ได้เรียนรู้โดยเฉพาะในเรื่องของการระดมทุนในตลาดหลักทรัพย์ การสร้างกลไกป้องกันการถูกเทคโอเวอร์และการจัดระบบผู้สืบทอดธุรกิจครอบครัวสไตล์ Hermès


มารู้จัก Hermès กัน

ในปี ค.ศ.1837 หรือเมื่อเกือบ 200 ปีที่แล้ว Thierry Hermès ได้เปิดร้านขาย “เครื่องบังคับม้าที่ทำจากหนัง” ขึ้นที่กรุงปารีส ก่อนส่งมอบธุรกิจนี้ให้กับ Charles-Emile Hermès ลูกชายคนเดียวของเขารับช่วงต่อในปี 1859 ซึ่งลูกชายคนนี้ก็ได้ต่อยอดขยายไลน์สินค้าไปยังอุปกรณ์เซฟตี้ในการขี่ม้าและ “ผ้าพันคอ” สำหรับนักแข่งม้า ก่อนที่จะย้ายกิจการมาตั้งอยู่ที่ 24 Rue du Faubourg Saint-Honoré ใกล้ๆ Champs-Élysées ที่เป็นร้าน Flagship ของ Hermès มาตั้งแต่ปี 1880 หลังจากนั้นธุรกิจของครอบครัว Hermès ก็ถูกส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่นจนถึงมือของ Axel Dumas และ Henri-Louis Bauer ทายาทรุ่นที่ 6 ของตระกูลที่ปัจจุบันดำรงตำแหน่งผู้บริหารสูงสุดของ Hermèsร่วมกัน


Photo credit: NavapholViriyakunkit


ปัจจุบัน Hermès ถือเป็นแบรนด์สินค้าแฟชั่นระดับโลกที่มีไลน์สินค้าหลากหลายประเภทตั้งแต่เครื่องหนัง เสื้อผ้า เครื่องแต่งกาย เครื่องประดับ รองเท้า สิ่งทอประเภทต่างๆ ผ้าไหม น้ำหอม นาฬิกา จนถึงเฟอร์นิเจอร์ วอลล์เปเปอร์ เครื่องใช้บนโต๊ะอาหาร รวมถึง “เครื่องอานม้า” บางชนิดก็ยังคงมีขายอยู่ธุรกิจ Hermès สร้างรายได้มหาศาลให้แก่สมาชิกครอบครัว โดยนิตยสาร Forbes ได้ประเมินมูลค่าทรัพย์สินรวมของตระกูล Dumasว่ามีมูลค่ามากกว่า 25 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ในปี 2014 เลยทีเดียว 


ไม่ใช่สมาชิกทุกคนที่อยากจะถือหุ้นของธุรกิจครอบครัว

แม้จะเป็นหุ้น Hermès ก็ไม่ใช่ว่าทุกคนในตระกูลจะต้องการถือหุ้นไว้ สมาชิกแต่ละคนในแต่ละรุ่นต่างก็มีเหตุผลของตนเอง เช่น Adolphe Hermes (G3) ลูกของ Charles-Emile Hermès ผู้นำธุรกิจครอบครัว Hermès ในรุ่นที่ 2 ได้ตัดสินใจขายหุ้นให้กับ Emile-Maurice Hermès(G3) พี่ชายแท้ๆ ของตนด้วยเหตุผลที่ว่า Hermès ไม่น่าจะมีอนาคตอีกต่อไปในยุคที่คนเลิกใช้รถม้าเป็นยานพาหนะ ซึ่งก็ฟังดูมีเหตุผลในช่วงต้นของศตวรรษที่ 20 ที่รถยนต์ได้ถือกำเนิดขึ้นและมีความนิยมเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ หรืออาจจะเป็นเหตุผลอื่นๆ เช่น ต้องการเงินทุนไปเริ่มต้นธุรกิจที่ตนเองสนใจ หรือแม้กระทั่งมีความจำเป็นส่วนตัวที่จะต้องใช้เงิน หุ้นที่ถืออยู่ก็อาจเป็นสิ่งที่สามารถแปลงเป็นเงินได้ดีที่สุด 


ตลาดหลักทรัพย์กับความท้าทายของ Hostile Takeover

เมื่อต้องเผชิญกับแรงกดดันจากสมาชิกครอบครัวที่ต้องการจะขายหุ้นออกไป ผนวกกับแรงดึงดูดของการขยายธุรกิจไปยังตลาดใหม่ๆ ในต่างประเทศในช่วงทศวรรษที่ 1990 ทำให้การนำ Hermès เข้าระดมทุนในตลาดหลักทรัพย์ดูจะเป็นทางออกที่ดีที่สุดสำหรับครอบครัว 

ในปี 1993 สมาชิกครอบครัว Hermès ตัดสินใจนำหุ้นเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์เป็นจำนวน 4% ของจำนวนหุ้นทั้งหมด (หรือ 425,000 หุ้น) เมื่อวันที่ 3 มิถุนายน 1993 ซึ่งการ IPO หุ้นของ Hermès ในครั้งนั้นได้รับความสนใจจากนักลงทุนเป็นอย่างมากโดยโบรกเกอร์ได้รับคำเสนอซื้อมากถึง 14.5 ล้านหุ้นเลยทีเดียว โดยในท้ายที่สุด Hermès ได้นำหุ้นเข้าจดทะเบียนเพิ่มขึ้นเป็น 25% ของจำนวนหุ้นทั้งหมด และนี่คือการเปิดประตูครั้งแรกในประวัติศาสตร์กว่า 100 ปี ของ Hermès ให้กับนักลงทุนภายนอกได้เข้ามาถือหุ้นในธุรกิจครอบครัวแห่งนี้

หลายคนอาจมองว่าการนำหุ้นเข้าตลาดหลักทรัพย์ในจำนวนไม่มากอย่างเช่นที่ Hermès ทำก็ไม่น่าจะมีผลเสียอะไร (25% ของจำนวนหุ้นทั้งหมด) และไม่น่าจะมีความเสี่ยงในเรื่องของการถูกเทกโอเวอร์แบบไม่เป็นมิตร (Hostile Takeover) โดยนักลงทุนจากภายนอก แต่ก็อย่างที่โปรเฟสเซอร์ Michael Moffett และ KannanRamaswamy เคยกล่าวไว้ว่า “การจะเอาธุรกิจเข้าตลาดฯ นิดนึงก็เหมือนการขอตั้งครรภ์นิดนึง...คือมันเป็นไปไม่ได้!”

Bernard Arnault เจ้าของอาณาจักรธุรกิจสินค้าแฟชั่นแบรนด์เนมระดับโลกอย่าง LVMH(Moët Hennessy Louis Vuitton) ได้เริ่มต้นสงคราม Hostile Takeover กับ Hermès อย่างเงียบๆ ในปี 2002 ด้วยการใช้เทคนิคทางการเงินด้วยสัญญา Cash-settled equity swap ผ่านบริษัทลงทุนหลายแห่ง ด้วยวิธีนี้เขาสามารถหลบเลี่ยงกติกา “5%” ทำให้ไม่ต้องเปิดเผยตัวเลขการถือหุ้น Hermès ที่เขากำลังสะสมอยู่ในเวลานั้น การสะสมหุ้นของ Bernard Arnault และ LVMH ดำเนินไปจนถึงปี 2014 ที่ทำให้เขามีหุ้นของ Hermès อยู่มากถึง 23.2%


สร้างระบบป้องกัน Hostile Takeover 

“นี่คือสงครามของทายาทรุ่นผม” Axel Dumas ทายาทธุรกิจครอบครัวรุ่นที่ 6 ให้นิยามสั้นๆต่อเหตุการณ์ในครั้งนั้น

Axel Dumas ถือเป็นตัวละครที่สำคัญในการต่อสู้กับอาณาจักรธุรกิจ LVMH ของ Bernard Arnault หลังจากที่ LVMH ประสบความสำเร็จในการเข้าเทกโอเวอร์ Dior และ Fendi แบรนด์สินค้าลักชัวรี่ระดับโลกในช่วงปี 2002 สำหรับ Bernard Arnault แล้ว Hermès ช่างเหมาะสมที่จะเข้ามาอยู่ในร่มเงาของ LVMH เสียเหลือเกิน แต่ Patrick Thomas ซีอีโอคนนอกของ Hermès ในขณะนั้น และ Axel Dumas ไม่คิดเช่นนั้น

Patrick ThomasAxel Dumas และสมาชิกครอบครัวกลุ่มหนึ่งได้ร่วมกันออกแบบและสร้างระบบป้องกัน Hostile Takeover ขึ้นในปี 2010 เพื่อต่อสู้กับสงครามครั้งนี้กับอาณาจักร LVMH โดยมีลักษณะที่สำคัญ 4 ประการ ดังนี้

  1. จัดตั้งบริษัทโฮลดิ้งH51 ขึ้นเพื่อรวบรวมหุ้นของ Hermès ที่ถือโดยสมาชิกครอบครัวไว้ภายใต้โครงสร้างเดียวกัน (ปี 2011) ซึ่งภายใต้โครงสร้างนี้ H51 สามารถรวบรวมหุ้นที่สมาชิกครอบครัวถือครองไว้ได้เป็นสัดส่วนถึง 50.2% ของจำนวนหุ้นทั้งหมดในเวลานั้น หรือมากกว่าครึ่งหนึ่งของหุ้นทั้งหมดของ Hermès

  2. กำหนดไม่ให้ผู้ถือหุ้นของ H51 ขายหุ้นให้ “คนนอก” ครอบครัวเป็นเวลา 20 ปี

  3. กำหนดข้อบังคับ Right of First Refusal คือการให้สิทธิซื้อหุ้นแก่สมาชิกครอบครัวก่อนคนนอก ซึ่งจะบังคับให้สมาชิกในกลุ่ม H51 ที่ต้องการจะขายหุ้นออกมา จะต้องเสนอขายให้กับสมาชิกในกลุ่มก่อนเป็นอันดับแรก โดยข้อบังคับนี้ยังใช้กับผู้ถือหุ้นใหญ่ 2 คนในรุ่น G5 (แต่ไม่อยู่ใน H51) ได้แก่ Bertrand Puech และ Nicolas Puech ซึ่งถือเป็นความสำเร็จของ H51 ที่สามารถชักชวนให้ผู้ถือหุ้นใหญ่ทั้งสองเข้ามาร่วมในข้อตกลงนี้ได้

  4. กำหนดให้มีการจ่ายปันผลในอัตราที่ดึงดูดใจเพื่อสร้างความพึงพอใจให้แก่ผู้ถือหุ้น ซึ่งถือเป็นกุศโลบายอย่างหนึ่งที่ทำให้ผู้ถือหุ้นอยากที่จะถือหุ้นต่อไปในระยะยาว และแม้ว่าหากอยากจะขายหุ้นออกมา ก็รับรองได้ว่าจะมีสมาชิกครอบครัวคนอื่นที่อยากจะซื้อเก็บไว้แน่นอน


Axel Dumas มองว่าภัยคุกคามจากสงครามเทกโอเวอร์ของ LVMH ในครั้งนั้นกลับส่งผลดีที่ทำให้ครอบครัวของเขามีสายสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นกันยิ่งขึ้น ชัยชนะในสงครามครั้งนี้อาจนับได้จากการประกาศลดสัดส่วนการถือหุ้น Hermès โดยกลุ่มของ Bernard Arnault และ LVMH ในปี 2014จนเหลือเพียง 8.5% เมื่อสิ้นปี 2015 แต่สงครามในครั้งนี้ได้ยุติลงแล้วอย่างสิ้นเชิงหรือไม่นั้น ยังคงเป็นคำถามที่ไม่มีใครกล้าตอบ


จัดระบบสืบทอด “ผู้นำธุรกิจ” จากรุ่นสู่รุ่น

ไม่ใช่เรื่องง่ายที่ธุรกิจครอบครัวจะถูกส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่นภายใต้การบริหารงานของ “คนใน” ตลอดช่วงเวลาอันยาวนานได้ Hermès ก็ไม่สามารถบริหารโดย “คนใน” ได้ตลอดช่วงเวลาเกือบ 200 ปีที่ผ่านมาเช่นกัน แต่ครอบครัว Hermès ก็มีวิธีบริหารจัดการในสไตล์ของเขาและยังมีแนวคิดในเรื่อง Succession ที่น่าสนใจอื่นๆ อีก ได้แก่

  1. ให้ “ลูกเขย” ดำรงตำแหน่งผู้บริหารสูงสุดของ Hermèsได้ ซึ่งเขยคนแรกและคนเดียวที่ได้ดำรงตำแหน่งบริหารสูงสุดของ Hermès ก็คือ Robert Dumas(G4) ผู้เป็นปู่ของ Axel Dumas นั่นเองซึ่งถือเป็นการแก้ปัญหาตามสถานการณ์เพราะเมื่อ Emile-Maurice Hermèsผู้นำธุรกิจครอบครัวในรุ่นที่ 3 นั้นมีแต่ลูกสาวเป็นทายาทถึง 4 คน (คนสุดท้ายเสียชีวิตไปขณะอายุ 15 ปี) นั่นคือเหตุผลว่า ทำไมจึงไม่มีทายาทคนใดในธุรกิจครอบครัวที่ใช้นามสกุล Hermès ต่อมาอีกเลย

  2. ให้ “คนนอก” ดำรงตำแหน่งผู้บริหารสูงสุดได้ ซึ่งบุคคลผู้นั้นก็คือ Patrick Thomas ที่ดำรงตำแหน่งผู้บริหารสูงสุดของ Hermès เป็นระยะเวลายาวนานถึง 7 ปี (2006-2013) ก่อนที่ Axel Dumas ทายาทรุ่นที่ 6 จะถูกโปรโมตขึ้นเป็นผู้บริหารสูงสุดของบริษัทในเดือนมกราคม 2014Patrick Thomas ถูกมองว่าเป็นมืออาชีพที่เข้ามาช่วยบริหารงานในช่วงเปลี่ยนผ่านระหว่างเจเนอเรชั่นที่ 5 คือ Jean-Louis Dumas และเจเนอเรชั่นที่ 6 คือ Axel Dumas

  3. ระบบ Co-CEO โดยมี Executive Chairman จากบริษัทโฮลดิ้งแม่ (Emile Hermès SARL) มาเป็น Co-CEO ร่วมกับ Executive Chairman ของโฮลดิ้งลูกคือ Hermès International SCA โดยปัจจุบันมี Henri-Louis Bauer (ทายาทรุ่นที่ 6) จากโฮลดิ้งแม่เป็น Co-CEO ร่วมกับ Axel Dumas (ทายาทรุ่นที่ 6) ซึ่งเป็น Executive Chairman ของ Hermès International SCA

  4. สร้างระบบฝึกงานสำหรับผู้นำธุรกิจครอบครัวเกิดขึ้นในยุคของ Emile-Maurice Hermèsผู้นำธุรกิจครอบครัวรุ่นที่ 3 ผู้ไม่มีทายาทที่เป็นผู้ชายเลย เขาได้สร้างระบบการฝึกงานอย่างไม่เป็นทางการให้แก่ลูกเขยทั้งสามคนของเขาโดยตั้งใจจะให้ลูกเขยทั้งสามได้ตระหนักถึงความสำคัญของผู้นำที่ต้องมีทั้งหัวทางธุรกิจและความมุ่งมั่นที่จะดูแลรักษาธุรกิจ Hermès ต่อไปในอนาคต

  5. แนวคิดเรื่อง “ผู้นำธุรกิจครอบครัว” ว่าเป็นเพียง“ผู้ดูแลธุรกิจเพื่อที่จะส่งมอบให้กับคนรุ่นต่อไป”ในมุมมองของ Axel Dumas หน้าที่สำคัญของผู้นำธุรกิจครอบครัวเช่นเขาก็คือการดูแลรักษา “มรดก” ชิ้นนี้ที่ได้รับสืบทอดมาจากบรรพบุรุษเพื่อวันหนึ่งจะส่งมอบให้แก่ทายาทในรุ่นต่อไป โดยเขาหวังว่าจะต้องมีหนึ่งคนในทายาทรุ่นที่ 7 ที่จะมารับไม้ต่อจากเขา


และที่กล่าวมาทั้งหมด ก็คือบางส่วนของเหตุผลที่ทำให้ธุรกิจครอบครัว Hermès สามารถเติบโต ยืนหยัดผ่านความท้าทายต่างๆ ทั้งในด้านธุรกิจและด้านครอบครัวมาเป็นเวลาเกือบ 200 ปี ทุกธุรกิจครอบครัวจะต้องเจอกับวิกฤติการณ์ของตนเองอย่างแน่นอนไม่ช้าก็เร็ว ประเด็นสำคัญจึงไม่ใช่การเจอหรือไม่เจอวิกฤติ แต่คือการลุกขึ้นมาแก้ไขวิกฤติการณ์เหล่านั้นด้วย Solution ที่สร้างสรรค์เช่นเดียวกับที่ Hermès ได้ทำให้เราดูเป็นตัวอย่างว่าแล้วเดี๋ยวผมขออนุญาตออกไปซื้อผ้าเช็ดตัวผืนละ 46,000 บาทของ Hermès มาซับเหงื่อก่อนนะครับ!


นวพล วิริยะกุลกิจ

ปัจจุบันเป็นที่ปรึกษาธุรกิจครอบครัว ผู้บริหารสถาบันธุรกิจครอบครัวแห่งเอเชีย (Family Business Asia) และเป็นผู้อำนวยการร่วมของหลักสูตร “Happy Family, Healthy Business” โดยสถาบันธุรกิจครอบครัวแห่งเอเชียและโรงเรียนพัฒนาผู้นำและสร้างสันติธรรม รักสคูล แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับ นวพล ได้ที่ contact@familybusinessasia.com และ Facebook Fanpage: Family Business Asia


แหล่งข้อมูล

  • “LMMH, Hermès, and the Danger of Going ‘A Little Bit Public’,” Michael Moffett and KannanRamaswamy, 2011. Harvard Business Review.

  • “Inside Hermès: Luxury’s Secret Empire,” Susan Adams, 2014. www.Forbes.com

  • “Hermes And LVMH Make Peach,” Susan Adams, 2014.  www.Forbes.com

  • Hermès’s 2015 Annual Report

  • “Hermès Paris,” Robert J. Crawford, Rolf Hoefer, and Morten Bennedsen, 2014, INSEAD

  • www.reuters.com/finance/stocks


Dumas เป็นหนึ่งใน 3 สายครอบครัวที่สืบเชื้อสายมาจาก Thierry Hermèsต้นตระกูล ถือเป็นสายครอบครัวของ Hermèsที่มีบทบาทสำคัญในการบริหารธุรกิจครอบครัวในช่วง 40-50 ปีที่ผ่านมา

2“Going a little bit public is like getting a little bit pregnant – in other words, impossible.”, Michael Moffett and Professor KannanRamaswamy, 2011.Harvard Business Review.

3“Hermes And LVMH Make Peach,” Susan Adams, 2014.  www.Forbes.com 

4“The battle of my generation,” says Axel Dumas. (www.Forbes.com)

5ปัจจุบันสัดส่วนนี้ได้เพิ่มขึ้นเป็น 52.6% เมื่อสิ้นปี 2015 และได้มีการจัดตั้ง H2 ขึ้นเพื่อถือหุ้นในสัดส่วนอีก 6.5% และเมื่อรวมหุ้นที่สมาชิกครอบครัวบางคนถือโดยตรงแล้วจะทำให้ทายาทตระกูล Hermès ถือหุ้นรวมกันทั้งหมด 65.2% เมื่อสิ้นปี 2015

6 ในช่วงครึ่งปีหลังของปี 2013 นั้น Axel Dumas ได้ถูกโปรโมตให้ขึ้นเป็น Co-CEO of Hermès International ควบคู่กับ Patrick Thomas ซึ่งถือเป็นช่วงการเรียนรู้งานก่อนก้าวขึ้นเป็นผู้บริหารสูงสุดแต่เพียงผู้เดียวในปี 2014

7 ทั้งนี้ ระบบ Holding 2 ชั้น ดังกล่าวเกิดขึ้นในยุคของ Jean-Louis Dumas ผู้นำธุรกิจครอบครัวรุ่นที่ 5 (1978-2006) ที่จัดตั้งโฮลดิ้ง2 ชั้นขึ้น โดยชั้นบนสุดคือ Emile Hermès SARL ซึ่งถือหุ้นโดยสมาชิกครอบครัวเท่านั้นทำหน้าที่หลักเรื่องงบประมาณ อนุมัติเงินกู้ และใช้อำนาจวีโต้ ในขณะที่โฮลดิ้งชั้นต่อไปคือ Hermès International SCA ทำหน้ากำกับดูแลบริษัทลูกในเครืออีกกว่า 140 บริษัทและกำหนดกลยุทธ์ในภาพรวมของกลุ่มธุรกิจ Hermès โดยมีบอร์ดที่ประกอบด้วยคนในและคนนอกครอบครัวผสมผสานกัน โดยในภายหลังจากที่มีการจัดตั้งบริษัทโฮลดิ้ง H51 และ H2 ขึ้นมาทำหน้าที่ถือหุ้นใน HermèsInternational SCA แล้ว Emile Hermès SARL จึงไม่ได้ถือหุ้นใน HermèsInternational อีกต่อไป แต่ยังคงบทบาทของความเป็นActive Partner ที่มีอำนาจบริหารจัดการ Hermès International อย่างเต็มที่เช่นเดิม


 
 
 

ความคิดเห็น



© Family Business Asia
  • Facebook
  • Instagram
  • TikTok
  • Youtube
bottom of page