ครอบครัวห่านย่าง Yung Kee กับ “สองเสือ” ที่ไม่อาจอยู่ถ้ำเดียวกัน

พวกเขามาถึงจุดนี้ได้อย่างไร และอะไรคือสิ่งที่เราเรียนรู้ได้จากธุรกิจครอบครัว Yung Kee ภัตตาคารที่เคยถูกจัดอันดับให้เป็นหนึ่งใน 15 ร้านอาหารที่ดีที่สุดในโลกในปี 1968 และอันดับหนึ่งของเอเชีย
โดย นวพล วิริยะกุลกิจ
บทเรียนจากธุรกิจครอบครัวที่เริ่มต้นในรุ่นปู่และจบลงในรุ่นหลานด้วยสงครามที่ต้องให้ศาลตัดสิน
“คุณพ่อสัญญากับคุณปู่ว่าจะดูแล Yung Kee ให้ดีที่สุด และเรากำลังทำทุกๆ อย่างเพื่อที่จะรักษามันไว้” Yvonne Kam ทายาทรุ่นที่ 3 ของครอบครัว Kam ตระกูลผู้เป็นเจ้าของภัตตาคารห่านย่างระดับตำนานของเกาะฮ่องกงที่ชื่อภัตตาคาร Yung Kee ได้กล่าวไว้ก่อนเข้ารับฟังคำพิพากษาศาลสูงสุดของฮ่องกงที่มีคำสั่งให้ Yung Kee Holdings บริษัทแม่ของภัตตาคารห่านย่างที่เปิดมานานกว่า 73 ปี “เลิกกิจการ” ทางออกเดียวที่จะรักษา Yung Kee ไว้ได้ก็คือพี่น้องตระกูล Kam จะต้องตกลงซื้อขายหุ้นระหว่างกันให้ได้ภายใน 28 วัน!
พวกเขามาถึงจุดนี้ได้อย่างไร และอะไรคือสิ่งที่เราเรียนรู้ได้จากธุรกิจครอบครัว Yung Kee ภัตตาคารที่เคยถูกจัดอันดับให้เป็นหนึ่งใน 15 ร้านอาหารที่ดีที่สุดในโลกในปี 1968 และอันดับหนึ่งของเอเชีย
ภัตตาคาร Yung Kee บนถนนเวลลิ่งตัน ฮ่องกง

ภาพ : www.tommyooi.com
“ความตาย” ของพี่น้องและผลกระทบต่อ “โครงสร้างผู้ถือหุ้น”
หลังจาก Kam Shui-fai ผู้ก่อตั้งภัตตาคารห่านย่างYung Kee เสียชีวิตลงในปี 2004 เขาได้ทิ้งหุ้นของบริษัท Yung Kee Holdings Ltd. (YKHL) ไว้ให้เป็นมรดกของทายาทและภรรยา YKHL เป็นบริษัทโฮลดิ้งที่ถือหุ้นในภัตตาคาร Yung Kee โดยสัดส่วนหุ้นที่ทายาทแต่ละคนได้รับคือ ลูกชายคนโตสองคน (Kam Kinsen และ Kam Ronald) ได้หุ้นคนละ 35% Kam Mei-ling ลูกสาวคนเล็กได้ 10% Kam Kwan-ki ลูกชายคนเล็กได้ 10% และ Mak Sui-chun ภรรยาของเขาได้หุ้น 10%
การจัดแบ่งหุ้นดังกล่าวได้สร้างสมดุลของโครงสร้างการถือหุ้นระหว่างพี่น้องทั้งสี่โดยมีหุ้นของ “คุณแม่” เป็นตัวกลางของสมการอำนาจ โครงสร้างการถือหุ้นดังกล่าวสะท้อนความเชื่อและความหวังของ Kam Shui-fai ผู้พ่อ ที่หวังจะให้ลูกชายคนโตทั้งสองสืบทอดธุรกิจของครอบครัวร่วมกัน แต่ความหวังของเขาก็มีอันต้องมลายไปไม่นานหลังจากเขาเสียชีวิต
สมดุลของโครงสร้างการถือหุ้นดังกล่าวพังทลายลงในปี 2007 เมื่อ Kam Kwan-ki ลูกชายคนเล็กได้มอบหุ้น 10% ของตนให้กับพี่ชายคนรอง (Ronald) ก่อนที่เขาจะเสียชีวิตจากมะเร็งปอด ทำให้ Mak Sui-chun ผู้แม่จำต้องรีบสร้างสมดุลใหม่โดยการโอนหุ้น 10% ที่ตนถืออยู่ให้แก่ Kinsen ลูกชายคนโต ซึ่งเมื่อถึงตอนนี้ ลูกชายทั้งสองคนก็กลับมาถือหุ้นเท่ากันที่คนละ 45%แต่สิ่งที่เปลี่ยนไปก็คือ “ตัวกลาง” ที่สร้างสมดุลระหว่างทายาททั้งสองคนในตอนนี้กลับกลายเป็น Kam Mei-ling น้องสาวที่ถือหุ้น 10% ที่เหลือ
ไม่นานหลังจากนั้น Kam Mei-ling น้องสาวก็ตัดสินใจโอนหุ้นทั้งหมดของเธอให้กับ Ronald พี่ชายคนรอง ทำให้ในตอนนี้ Ronald ถือหุ้น 55% มากกว่า Kinsen พี่ชายคนโตที่ถือหุ้นอยู่ 45% จะเห็นว่าโมเดลของการสืบทอดธุรกิจครอบครัวที่พ่อได้วางไว้ด้วยการจัดสรรหุ้นให้ลูกชายทั้งสองเท่าๆ กัน และให้มากกว่าน้องๆ ทุกคนได้รับผลกระทบอย่างหนักเมื่อหุ้นส่วนน้อย(10%) ของ Kam Kwan-ki น้องชายคนเล็กถูกโอนให้กับ Ronald พี่ชายคนที่สอง เกิดเป็นปฏิกิริยาลูกโซ่ต่อเนื่องจนนำไปสู่ความไม่สมดุลของการถือหุ้นและความขัดแย้งอย่างรุนแรงในการบริหารธุรกิจในเวลาต่อมา
“โครงสร้างผู้ถือหุ้น” ที่เปลี่ยนไปกระทบ“การบริหารธุรกิจ”และ “ความสัมพันธ์” ในครอบครัว
ในปี 2010 หลังจากที่ Ronald และลูกชายของเขา (Kam Carrel) สามารถคุมเสียงข้างมากในคณะกรรมการบริษัทที่มี 3 คนไว้ได้แล้ว Kinsen พี่ชายคนโตก็ตัดสินใจยื่นคำร้องต่อศาลขอให้มีคำสั่งให้ Yung Kee Holdings เลิกกิจการ โดยขอให้ศาลสั่งให้ตัวเขาหรือ Ronald น้องชายต้องซื้อหุ้นจากอีกฝ่ายหนึ่งทั้งหมด Kinsen ให้เหตุผลของการยื่นคำร้องนี้ว่า เกิดจากการที่ตัวเขาถูกกีดกันออกจากการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจทางธุรกิจของบริษัท โดยเฉพาะประเด็นการแต่งตั้ง Kam Lin-wang ลูกชายของ Ronald ให้เป็นกรรมการบริษัทและยังให้เงินเดือนสูงถึง 45,000 ดอลลาร์ฮ่องกง สำหรับงานที่ทำไม่กี่ชั่วโมงรวมถึงประเด็นการไม่แจ้งเรื่องการปันผลให้ผู้ถือหุ้นทราบด้วย
การให้ปากคำต่อศาลเริ่มต้นในปี 2012 แต่แล้วก่อนที่ศาลจะมีคำพิพากษาใดๆ ออกมา Kinsen ก็เสียชีวิตลงอย่างกะทันหันในเดือนตุลาคม 2012 ขณะมีอายุ 66 ปี คำให้การส่วนหนึ่งของ Kinsen ก่อนที่เขาจะเสียชีวิตได้กล่าวถึง Carrel ลูกชายของ Ronald ที่เรียกเขาว่า “ไอ้สุนัข” ต่อหน้าพนักงานในร้าน ซึ่งคุณแม่ Mak Sui-chun ก็ยังให้สัมภาษณ์ว่า Ronald (ลูกชายของเธอ) และครอบครัวของเขาได้สร้างความอับอายให้กับครอบครัวของ Kinsen ในขณะที่ Ronald และ Kam Mei-ling (น้องสาวคนเล็ก) ได้ให้การต่อศาลในอีกแง่มุมว่า Kinsen นั้นเป็นคนเจ้ากี้เจ้าการ ขาดเซ้นส์ทางธุรกิจแถมยังเป็นคนชอบกดขี่ข่มเหงคนอื่นอีกด้วย
คำตัดสินของศาลชั้นต้นในปี 2012 ระบุให้ยกฟ้องคำขอให้เลิกกิจการของ Kinsen ผู้ล่วงลับ โดยให้เหตุผลว่า YKHL เป็นบริษัทที่จดทะเบียนใน British Virgin Islands (BVI) ซึ่งอยู่นอกอำนาจศาลของฮ่องกง แต่ศาลก็แจ้งให้คู่ความทราบว่าหากจะต้องตัดสินกันจริงๆ ศาลก็จะพิพากษาให้ฝ่าย Ronald ต้องซื้อหุ้นของฝ่าย Kinsen ทั้งหมดเพราะพฤติกรรมของฝ่าย Ronald นั้นมี “อคติ” ต่อฝ่าย Kinsen อย่างไม่มีข้อสงสัย
เรื่องยังไม่จบแค่นี้ เมื่อ Leung Sui-kwan ภรรยาของ Kinsen อุทธรณ์คดีต่อศาลสูงโดยอ้างเหตุผลว่าแม้บริษัทโฮลดิ้งที่เป็นเจ้าของภัตตาคาร Yung Kee จะจดทะเบียนในต่างประเทศ แต่ทั้งตัวธุรกิจเองรายได้ ทรัพย์สิน กรรมการบริษัท และผู้ถือหุ้นต่างอยู่ในฮ่องกงทั้งสิ้น ดังนั้น ศาลฮ่องกงจึงควรมีอำนาจในการตัดสินคดีนี้
บทสรุปและการเริ่มต้นใหม่ของทายาทรุ่นที่ 3 ของ Yung Kee
ในปี 2015 ศาลสูงสุดมีคำพิพากษาให้ YKHL เลิกกิจการตามคำขอของครอบครัว Kinsen ยกเว้นทั้งสองฝ่ายจะสามารถตกลงซื้อขายหุ้นกันได้ซึ่งประเด็นสำคัญที่ทั้งสองฝ่ายไม่สามารถตกลงกันได้ก็คือ “ราคาหุ้น” ของ YKHL ซึ่ง YKHL เป็นบริษัทโฮลดิ้งที่ถือหุ้นในบริษัทลูกอื่นๆ อีกหลายแห่ง หนึ่งในนั้นก็คือหุ้นของภัตตาคาร Yung Kee ซึ่งตั้งอยู่บนทำเลทองในย่าน Central ของฮ่องกง โดยราคาที่ฝ่าย Ronald เสนอให้ที่ 1.2 พันล้านดอลลาร์ฮ่องกงนั้นฝ่ายครอบครัว Kinsen ตอบปฏิเสธ และแจ้งว่าต้องการได้อย่างน้อย 1.3 พันล้านดอลลาร์ฮ่องกงจึงจะยอมขาย ซึ่งที่ราคานี้ Yvonne Kam ลูกสาวของ Ronald เห็นว่าเป็นราคาที่สูงเกินกว่าที่ครอบครัวของเธอจะสามารถหามาจ่ายได้ การเจรจาเป็นไปอย่างเข้มข้นหลายต่อหลายรอบแต่ก็ไม่สามารถหาข้อยุติได้
เมื่อดูเหมือนว่าจะมาถึงทางตัน ทั้งสองฝ่ายก็หันมาพิจารณาข้อเสนอในการเลิกกิจการ ข้อเสนอหนึ่งที่เกิดขึ้นระหว่างการเจรจาก็คือ การย้ายร้าน Yung Kee ไปตั้งยังสถานที่ใหม่ แต่ Yvonne Kam ลูกสาวของ Ronald เห็นว่า “Yung Kee จะไม่เป็น Yung Kee ถ้ามันไม่ได้ตั้งอยู่ที่ถนนเวลลิงตัน (ที่ตั้งในปัจจุบัน)” ซึ่งเป็นความเห็นที่ตรงกันข้ามกับของฝ่าย Kinsen ทั้งสองฝ่ายจึงไม่สามารถหาข้อสรุปได้ ซึ่งผลดังกล่าวนำไปสู่การเข้ามาบริหารจัดการของเจ้าหน้าที่รัฐที่ถูกแต่งตั้งให้เข้ามาควบคุมกิจการ YKHL ในปัจจุบัน
ถึงวันนี้ หากใครคิดจะแวะไปชิมห่านย่างในตำนานที่ภัตตาคาร Yung Kee ก็ยังคงไปกันได้ครับ เพราะร้าน Yung Kee นั้นเป็นบริษัทลูกของ YKHL จึงไม่ได้อยู่ในข่ายที่จะต้องเลิกกิจการตามคำสั่งของศาล เพียงแต่ธุรกิจภัตตาคารนี้อาจถูกขายเปลี่ยนมือออกไปในอนาคตเพื่อนำเงินมาแบ่งให้กับครอบครัวทั้งสองฝ่ายตามคำสั่งของศาล ซึ่งเจ้าของคนใหม่อาจเป็นคนในตระกูล Kam หรือคนนอกตระกูลก็เป็นไปได้ทั้งนั้น เรื่องนี้จึงเป็นเรื่องที่จะต้องติดตามกันต่อไป
การสิ้นสุดลงของหนังสือบทหนึ่งก็คือการเริ่มต้นของหนังสือบทต่อไป ลูกชายสองคนของ Kinsen คือ Kam Kelvin และ Kam Hardy ได้ก้าวข้ามความขัดแย้งนี้ไปแล้ว โดยพวกเขาได้เริ่มต้นธุรกิจร้านอาหารใหม่ในฮ่องกงในปี 2014 และกิจการร้านอาหารใหม่ของพวกเขาก็กำลังเติบโตไปได้ด้วยดี โดยร้าน Kam’s Kitchen ในย่าน Tin Hau ของ Kelvin ได้รับการจัดอันดับให้อยู่ในระดับ “แนะนำ” (Recommended) จาก Michelin Guide ในขณะที่ร้าน Kam’s Roast Goose ในย่าน Wan Chai ของ Hardy นั้นได้รับดาว “มิชลิน 1 ดวง” จึงเป็นที่มั่นใจได้ว่า “ห่านย่าง” รสเลิศจะไม่หายไปจากเกาะฮ่องกง เพียงแต่มันอาจจะไม่ได้อยู่ในร้านเดิมเท่านั้นเอง
สรุปประเด็นสำคัญ
วัฏจักรชีวิต “เกิด แก่ เจ็บ ตาย” ซึ่งเป็นธรรมชาติของมนุษย์ จะส่งผลกระทบต่อธุรกิจครอบครัวได้อย่างมาก ควรคิดวางแผนเผื่อไว้บ้างหากเกิดอะไรขึ้น
“โครงสร้างการถือหุ้น” ที่เปลี่ยนไปจะมีผลต่อ “การบริหารธุรกิจ” และ “ความสัมพันธ์ในครอบครัว” สมาชิกที่ถือหุ้นด้วยและบริหารด้วยจะต้องวางบทบาทของตัวเองให้ชัดเจนว่ากำลังเล่นบทบาทอะไรอยู่ โดยยึดหลักธรรมาภิบาลเพื่อลดความขัดแย้งระหว่างกัน
“ผู้ถือหุ้นใหญ่” มีหน้าที่ต้องดูแล “ผู้ถือหุ้นส่วนน้อย” ด้วยการสร้างความโปร่งใสในการบริหารงาน และการสร้าง “กลไกการตัดสินใจ” ที่เสียงส่วนน้อยยังมีส่วนร่วมในการตัดสินใจเป็นสิ่งที่สำคัญเพื่อลดความคับข้องใจของเสียงส่วนน้อย
นวพล วิริยะกุลกิจ
ปัจจุบันเป็นที่ปรึกษาธุรกิจครอบครัว ผู้บริหารสถาบัน แฟมิลี่ บิสสิเนส เอเชีย (Family Business Asia) และเป็นผู้อำนวยการร่วมของหลักสูตร “Happy Family, Healthy Business” โดยสถาบัน แฟมิลี่ บิสสิเนส เอเชีย และโรงเรียนพัฒนาผู้นำและสร้างสันติธรรม รักสคูล แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับ นวพล ได้ที่ jaynavaphol@gmail.com
References
“Yung Kee” From Wikipedia (en.wikipedia.org/wiki/Yung_Kee).
“Yung Kee family feud: Iconic roast goose restaurant’s future uncertain as struggles to reach deal continues” (http://www.scmp.com/news/hong-kong/law-crime/article/1891725/yung-kee-family-feud-iconic-roast-goose-restaurants-future)
“End of a Hong Kong-style roast goose saga as court allows family restaurant to be wound up” (http://www.scmp.com/news/hong-kong/law-crime/article/1877984/end-hong-kong-style-roast-goose-saga-court-allows-family)
“Goose cooked here: Hong Kong restaurant has enough local ties to settle dispute in city, one family member tells another in court” (http://www.scmp.com/news/hong-kong/law-crime/article/1865023/goose-cooked-here-hong-kong-restaurant-has-enough-local)
_pn.png)


ความคิดเห็น