สะใภ้ 5 แบบในธุรกิจครอบครัวมาทำความรู้จัก “คนนอก” ที่มีอิทธิพลที่สุดในธุรกิจครอบครัว

“A happy wife is a happy life.”

– Gavin Rossdale

“ภรรยาถูกต้องเสมอ”

สามีที่ยึดมั่นในสโลแกนนี้น่าจะเป็นสามีที่มีความสุขที่สุดในโลก! แต่ผมเสียใจที่จะบอกว่านอกจากในสายตาของสามีแล้ว “สะใภ้” ไม่ใช่คนที่จะ “ถูกต้องเสมอ” และในหลายๆ กรณีมันมักจะตรงกันข้ามด้วยซ้ำ! 

ความตึงเครียดที่เกิดขึ้นเมื่อมี “คนนอก” เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของครอบครัวนั้น บางครั้งก็เป็นเหมือนแผ่นดินไหว ที่ต้องเก็บสะสมพลังจนถึงระดับหนึ่งจึงจะไหวออกมา ความรุนแรงนั้นแล้วแต่ว่ามันได้สั่งสมพลังมามากน้อยแค่ไหนและจุดที่เกิดนั้นลึกลงไปแค่ไหนในจิตใจของคุณภรรยา

แต่มันก็ไม่ได้เป็นเช่นนั้นเสมอไป ในหลายครอบครัวสะใภ้ได้กลายเป็นสมาชิกใหม่ที่น่ารัก พวกเขาเข้ามาเติมเต็มในส่วนที่ขาด เธอเข้ามาเป็นลูกสาวคนใหม่ของแม่ เป็นพี่คนใหม่ของน้อง หรือกระทั่งเป็น “พนักงานคนใหม่” ของธุรกิจครอบครัว พวกเธอคือ “สะใภ้ในฝัน”

จากที่ได้มีโอกาสเข้าไปให้คำปรึกษาในหลายธุรกิจครอบครัว ผมเลยลองจัดกลุ่ม “สะใภ้” ที่เคยได้พบออกเป็นกลุ่มต่างๆ ได้ 4 กลุ่ม ได้แก่ “สะใภ้ VIP” “สะใภ้คนใน” “สะใภ้ล่องหน” และ “สะใภ้ (จาก) ดาวอังคาร” โดยแบ่งตามสองปัจจัยหลัก คือ บุคลิกภาพ (Personality) ของพวกเธอ และความเป็นอิสระต่อธุรกิจครอบครัวของฝั่งสามี (Reliance on husband’s family business) บวกกับกลุ่มพิเศษที่เป็นซับเซทของสะใภ้ล่องหนที่เรียกว่า “สะใภ้ขบถ”เราลองมาดูกันว่าสะใภ้แต่ละแบบนั้นมีลักษณะเป็นอย่างไรกัน

“สะใภ้ VIP”

สะใภ้ “วีไอพี” มีสถานะที่โดดเด่นเหนือสะใภ้แบบอื่นๆ ในธุรกิจครอบครัว ด้วยความที่ไม่ต้องพึ่งพาอาศัยอะไรจากธุรกิจครอบครัวบ้านสามี เธอจึงมีอิสระในการคิดและทำอะไรทุกอย่าง (Not reliant on the family business) 

แต่ด้วยความที่พวกเธอเห็นคุณค่าของการอยู่ร่วมกัน และให้ความสำคัญต่อความสัมพันธ์ที่ดีในครอบครัว เธอจึงไม่คิดจะทำอะไรให้ครอบครัวของสามีต้องลำบากใจ เธออยากให้คนในครอบครัวรักกัน เธอจะไม่บังคับให้สามีของพวกเธอต้องเลือกระหว่างครอบครัวของเขากับตัวเธอเอง เพราะเธอเข้าใจว่าทั้งสองอย่างนั้นไม่มีอะไรสำคัญกว่ากันและมันก็ทดแทนกันไม่ได้ด้วย โดยทั่วไป สะใภ้ VIP จึงมักจะเป็นที่รักของคนในครอบครัวสามี

“สะใภ้คนใน”

พวกเธอเป็นสะใภ้ที่คนในครอบครัวไม่รู้สึกว่าเป็นคนนอกเลย สะใภ้ “คนใน” คือ“สะใภ้ในฝัน” ของทุกครอบครัว ครอบครัวใดที่ได้พวกเธอไปจะรู้สึกเหมือนมีสมาชิกเพิ่มขึ้นอีกหนึ่งคน คุณแม่สามีก็จะรู้สึกเหมือนมีลูกสาวเพิ่มขึ้นมา น้องสามีก็จะรู้สึกเหมือนมีพี่สาวอีกหนึ่งคน แต่สำหรับตัวเธอเองนั้นการเข้ามาเป็นสะใภ้คนในอาจไม่ได้เป็นฝันของพวกเธอก็ได้ หลายคนเข้ามาพร้อมกับ “ถูกคาดหวัง” ให้เข้ามาช่วยงานทั้งงานในบ้านและงานในธุรกิจครอบครัว ดังเช่นครอบครัวเชื้อสายจีนที่สะใภ้จะ “แต่งเข้า” และถูกถือเป็น “แรงงานใหม่” ของตระกูล ความคาดหวังดังกล่าว สร้างความกดดันต่อสะใภ้คนใน ทำดีจึงได้แค่เสมอตัว แต่ไม่ทำซิ...จะถูกหมายหัวเลยทีเดียว 

“สะใภ้ล่องหน”

“สะใภ้ล่องหน” เป็นสะใภ้ที่โดยลึกๆ แล้วเป็นคนที่มีโลกส่วนตัวสูง มีความคิดที่ว่าพวกเธอมีสิทธิที่จะทำอะไรก็ได้กับชีวิตของตัวเอง (ก็มันไม่ได้หนักหัวใครซักหน่อย!) แต่เนื่องจากในความเป็นจริงพวกเธอไม่สามารถดูแลตัวเองได้ และยังต้องพึ่งพาครอบครัวของสามีโดยเฉพาะเรื่องเงินทอง พวกเธอจึงยังไม่สามารถทำอะไรได้อย่างที่ใจคิด 

สถานการณ์เช่นนี้สร้างความกดดันให้กับพวกเธอเป็นอย่างมาก พวกเธออาจเข้าร่วมกิจกรรมกับครอบครัวของสามีบ้าง แต่นั่นก็ต้องฝืนใจเป็นอย่างมาก ถึงขนาดอาจต้องเรียกว่าเป็นความ “เสียสละ” ของพวกเธอเลยทีเดียวความตึงเครียดไม่ได้จบลงแค่นั้น สะใภ้บางคนในกลุ่มนี้อาจต้องช่วยทำงานในธุรกิจครอบครัวด้วย ซึ่งต้องถือว่าเป็น “นรก 2 ชั้น” เลยทีเดียว สะใภ้ล่องหนมีซับเซทหนึ่งที่เรียกว่า “สะใภ้ขบถ” ซึ่งจะได้กล่าวต่อไป

“สะใภ้ (จาก) ดาวอังคาร”

พวกเธอไม่ได้มาจากดาวดวงเดียวกับครอบครัวของสามี พวกเธอมีลักษณะ “สวยเลือกได้” คือมีอิสระที่จะเลือกว่าอยากจะใช้ชีวิตแบบไหน ก็พวกเธอไม่ได้ต้องพึ่งพาอะไรจากสามีและครอบครัวของสามีซักหน่อย เงินทองจากที่บ้านก็พอมีกินมีใช้ไม่ต้องขอใคร หรือถ้าไม่เช่นนั้นหน้าที่การงานของพวกเธอก็สร้างรายได้ให้สามารถจับจ่ายใช้สอยได้สบายๆ ไม่ต้องง้อใคร 

นอกจากนี้ ด้วยความที่มีโลกส่วนตัวสูง (Individualism) จึงไม่อาจไปบังคับพวกเธอให้ทำอะไรในสิ่งที่ไม่อยากทำ ชีวิตเป็นของเธอไม่ใช่ของคุณ!เธอจึงเลือกที่จะไม่เข้าร่วมกิจกรรมของครอบครัวสามีที่อาจจะน่าเบื่อและไม่ตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์ของเธอ(เอาล่ะ... อาจเข้าร่วมบ้างนานๆ ที) สถานการณ์เช่นนี้อาจทำให้เกิดช่องว่างขึ้นระหว่าง “สะใภ้ดาวอังคาร” กับครอบครัวของสามีได้ไม่ยากซึ่งเธอก็ไม่แคร์เพราะมันก็ไม่ได้สลักสำคัญอะไรต่อชีวิตของพวกเธอ!

“สะใภ้ขบถ”

มันคือฝันร้ายของคุณสามี! “สะใภ้ขบถ” คือผลผลิตจากการบังคับ ตะล่อม หรือเกลี่ยกล่อมสะใภ้ใหม่ให้เข้ามา “พึ่งพิง” ธุรกิจครอบครัวทั้งๆ ที่พวกเธอไม่จำเป็นจะต้องพึ่งพิงเลย! แต่เมื่อเวลาผ่านพ้นไปสถานการณ์ทำให้เธอไม่อาจกลับออกไปทำงานข้างนอกได้อีกต่อไปหรือไม่มีทรัพย์สินเพียงพอที่จะทำให้ตนเองมีชีวิตที่อิสระได้อีกต่อไป เช่น มีภาระต้องดูแลลูก หรือผ่านพ้นช่วงเวลาที่จะออกไปหางานเองได้ต่อไป ทำให้ตกอยู่ในสภาพจำยอมที่จะต้องพึ่งพิงครอบครัวของสามี 

“สะใภ้ขบถ” ฝันอยากมีอิสระในการใช้ชีวิต (Individualism) มักเป็นคนหัวสมัยใหม่ หรือเป็นคนรุ่นใหม่ที่มีการศึกษาสูง มีศักยภาพแต่ไม่ได้ใช้พูดง่ายๆ คือ “สะใภ้ขบถ” คือ “สะใภ้ล่องหน” ที่อยากจะเป็น“สะใภ้ดาวอังคาร” แต่ไปไม่ถึงจึงมักมีความเครียดสูงและต้องการความเข้าใจจากคนในครอบครัว

สะใภ้ 5แบบในธุรกิจครอบครัว

ที่มา : Family Business Asia

ดูแล “สะใภ้” ให้เป็น “แม่ในฝัน” 

ของทายาทธุรกิจครอบครัว

ต้องยอมรับว่า “สะใภ้” ไม่ว่าจะเป็นแบบไหน พวกเธอคือ “แม่” ของทายาทธุรกิจครอบครัวรุ่นต่อไป พันธุกรรมครึ่งหนึ่งของทายาทจะมาจากพวกเธอ รวมไปถึงนิสัยใจคอที่จะถูกถ่ายทอดไปยังทายาทไม่มากก็น้อย ดังนั้น ครอบครัวจะมีวิธีในการดูแลพวกเธออย่างไรให้มีความสุขและพร้อมเป็น “แม่ในฝัน” ของทายาทต่อไป

การดูแลสะใภ้ 5แบบในธุรกิจครอบครัว

	ลักษณะ	การดูแล
“สะใภ้ VIP”	พวกเธอเป็นคนน่ารัก มักไม่ค่อยมีปัญหากับครอบครัวสามี ไม่ต้องการสิ่งใดจากครอบครัวสามี เป็นคนที่สมาชิกครอบครัวอยากให้มาร่วมกิจกรรมด้วยบ่อยๆ	ไม่ควรให้ความดูแลพิเศษหรือยกย่องมากเกินไปจนทำให้สะใภ้คนในรู้สึกด้อยค่า พวกเธอจะให้มุมมองที่แตกต่าง และเป็นกลาง ให้ใช้ประโยชน์จากจุดนี้
“สะใภ้คนใน”	พวกเธอทุ่มเททุกอย่างให้กับครอบครัว ต้องการให้ครอบครัวสงบ มักเก็บความรู้สึกไม่สบายใจหรือปัญหาของตัวเองไว้ในใจ  ทำหน้าที่เป็นกาวใจให้สมาชิกในครอบครัว	ถามความเห็น ให้โอกาสพวกเธอมีส่วนร่วมในการตัดสินใจต่างๆ ของครอบครัว ตอบแทนด้วยคำชมทุกครั้งที่มีโอกาส ให้ค่าตอบแทนที่เหมาะสมกับที่เธอได้ทุ่มเทแรงกายแรงใจลงไป ระมัดระวังเรื่อง “ความคาดหวัง” ที่มีต่อสะใภ้คนใน
“สะใภ้ล่องหน”	มีความกดดันและความเครียดสูง ต้องการความเข้าใจ แต่คนในครอบครัว (สามี) มักจะไม่เข้าใจ หลีกเลี่ยงการเข้ากิจกรรมของครอบครัว	อย่าบังคับให้เธอต้องเข้าร่วมกิจกรรม หรือทำงานในธุรกิจครอบครัว ถ้าเธอไม่อยากหรือไม่พร้อม ควรใช้การเข้าหาแบบตัวต่อตัว โดยให้สมาชิกครอบครัวที่สะใภ้ล่องหนสนิทและสบายใจที่จะคุยด้วยเข้าหา
“สะใภ้ (จาก) ดาวอังคาร”	มีทางเลือกในชีวิตมาก ไม่ได้รู้สึกว่าเป็นส่วนหนึ่งของธุรกิจครอบครัวของสามี	ไม่ต้องดูแลอะไรมาก พวกเธอดูแลตัวเองได้ อย่าคาดหวังว่าสะใภ้ในกลุ่มนี้จะเปลี่ยนเป็น “สะใภ้ VIP” หรือ “สะใภ้คนใน” ได้!
“สะใภ้ขบถ” (เป็นซับเซทของสะใภ้ล่องหน)	ไม่ยอมทนต่อความกดดัน ความคาดหวังจากครอบครัวสามีอีกต่อไป อาจมีลักษณะ “ดื้อเงียบ” หรือ “ดื้อเสียงดัง” ก็ได้	สามีควรต้องยอมรับตัวตนของเธอ อย่าบังคับให้เธอต้องเข้าร่วมกิจกรรม หรือทำงานในธุรกิจครอบครัว ถ้าเธอไม่อยากหรือไม่พร้อม  หากเป็นไปได้ เปิดโอกาสให้เธอสามารถช่วยเหลือตัวเองได้ เธอจะรู้สึกดีขึ้น

และนั้นก็คือสะใภ้ทั้ง 5 สไตล์ ลองวิเคราะห์ว่าสะใภ้ในครอบครัวของคุณเป็นแบบไหน และหากเราดูแลพวกเขาให้เหมาะสม ก็น่าจะช่วยลดความตึงเครียดหรือบรรเทาความขัดแย้งในธุรกิจครอบครัวลงได้

สรุปข้อคิด

1. สะใภ้คือ“คนนอก” ที่เข้ามาเป็น “คนใน” พวกเธอนำตัวตนของพวกเธอเข้ามาในครอบครัวของคุณซึ่งคุณไม่ควรคิดว่าจะเปลี่ยนตัวตนของเธอได้

2. เราสามารถแบ่งสะใภ้ออกได้เป็น 4 แบบ ตามลักษณะบุคลิกภาพและความเป็นอิสระต่อธุรกิจครอบครัวของสามี ได้แก่ “สะใภ้ VIP” “สะใภ้คนใน” “สะใภ้ล่องหน” และ “สะใภ้ (จาก) ดาวอังคาร” บวกกับสะใภ้พิเศษแบบที่ 5 ที่เรียกว่า “สะใภ้ขบถ”

3. การดูแลพวกเธอให้เหมาะตามลักษณะที่พวกเธอเป็นจะช่วยสร้างบรรยากาศที่ดีในธุรกิจครอบครัว

*

นวพล วิริยะกุลกิจ

ปัจจุบันเป็นที่ปรึกษาธุรกิจครอบครัว ผู้บริหารสถาบันธุรกิจครอบครัวแห่งเอเชีย (Family Business Asia) และเป็นผู้อำนวยการร่วมของหลักสูตร “Happy Family, Healthy Business” โดยสถาบันธุรกิจครอบครัวแห่งเอเชีย และโรงเรียนพัฒนาผู้นำและสร้างสันติธรรม รักสคูล แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับ นวพล ได้ที่ nv@familybusinessasia.com และ Facebook Fanpage: Family Business Asia